Ngày 29/4/2026, Cục Sở hữu trí tuệ đã ban hành Quyết định số 179/QĐ-SHTT cấp Giấy chứng nhận đăng ký Chỉ dẫn địa lý số 00152 cho sản phẩm hạt tiêu "Tiên Phước". Tổ chức quản lý chỉ dẫn địa lý là Ủy ban nhân dân xã Tiên Phước, phối hợp với UBND các xã Lãnh Ngọc, Thạnh Bình và Sơn Cẩm Hà trong công tác quản lý, kiểm soát và phát triển chỉ dẫn địa lý.
Hạt tiêu Tiên Phước là đặc sản nổi tiếng của vùng trung du Quảng Nam xưa (nay thuộc thành phố Đà Nẵng sau sắp xếp đơn vị hành chính). Cây tiêu đã xuất hiện tại Tiên Phước từ rất sớm và gắn bó với đời sống của người dân qua nhiều thế kỷ. Theo các ghi chép lịch sử, từ năm 1627, giáo sĩ Alexandre de Rhodes đã nhắc đến hồ tiêu như một trong những sản vật đặc trưng của khu vực. Trải qua quá trình hình thành và phát triển lâu dài, hạt tiêu Tiên Phước đã xây dựng được danh tiếng nhờ hương thơm đậm, vị cay nồng và chất lượng đặc trưng, trở thành một trong những nông sản tiêu biểu của địa phương.
Tính chất, chất lượng đặc thù của sản phẩm
Chỉ dẫn địa lý "Tiên Phước" được bảo hộ cho ba dòng sản phẩm gồm tiêu xanh, tiêu đen và tiêu trắng. Mỗi dòng sản phẩm đều có đặc điểm cảm quan và chất lượng riêng biệt nhưng đều nổi bật với hương thơm tự nhiên, vị cay đặc trưng và hàm lượng tinh dầu cao.
Tiêu xanh Tiên Phước có vị cay nhẹ, đường kính hạt từ 3,2–5,2 mm, hàm lượng Piperin từ 5,02–5,58% và hàm lượng tinh dầu bay hơi từ 1,89–2,05%. Tiêu đen có vị cay đậm, đường kính hạt từ 3–5 mm, hàm lượng Piperin từ 6,82–7,17% và tinh dầu bay hơi đạt 2,47–2,67%. Đối với tiêu trắng, sản phẩm có vị cay nồng đặc trưng, đường kính hạt từ 3–5 mm, hàm lượng Piperin đạt 7,32–7,44% và tinh dầu bay hơi từ 2,49–2,61%. Chính hàm lượng Piperin và tinh dầu cao đã tạo nên hương vị đặc trưng, giúp tiêu Tiên Phước được đánh giá cao trên thị trường.
Đặc điểm địa lý
Chất lượng đặc thù của hạt tiêu Tiên Phước là kết quả của sự kết hợp giữa điều kiện tự nhiên và kinh nghiệm canh tác truyền thống của người dân địa phương. Vùng trồng tiêu có địa hình gò đồi dạng bát úp hoặc lượn sóng, đất có thành phần cơ giới từ thịt nhẹ đến thịt trung bình, lẫn nhiều sỏi đá và hàm lượng hữu cơ không cao. Điều kiện đất đai này khiến cây tiêu phát triển bộ rễ sâu và rộng để thích nghi, đồng thời tạo nên đặc điểm hạt tiêu có kích thước nhỏ nhưng hàm lượng hoạt chất cao.
Khu vực Tiên Phước có biên độ nhiệt ngày đêm khoảng 7–9°C cùng số giờ nắng cao trong giai đoạn quả phát triển. Điều kiện khí hậu này giúp cây tăng cường quang hợp, tích lũy chất khô và thúc đẩy quá trình tổng hợp Piperin cũng như các hợp chất tạo hương. Nhờ đó, hạt tiêu Tiên Phước có vị cay nồng, hương thơm đậm và hàm lượng tinh dầu cao hơn nhiều vùng trồng tiêu khác.
Quy trình kỹ thuật sản xuất
Người dân Tiên Phước vẫn duy trì nhiều phương thức canh tác truyền thống đã được tích lũy qua nhiều thế hệ. Cây tiêu được trồng chủ yếu trên trụ sống, giúp giảm ảnh hưởng của nhiệt độ cao và tạo điều kiện sinh trưởng tự nhiên. Các hàng tiêu được bố trí theo hướng Đông – Tây với mật độ hợp lý để tăng khả năng đón ánh sáng, đồng thời bảo đảm độ thông thoáng, hạn chế sâu bệnh và duy trì độ ẩm thích hợp.
Trong quá trình chăm sóc, người trồng ưu tiên sử dụng phân chuồng, phân hữu cơ và phân vi sinh, góp phần cải thiện độ phì của đất và tăng cường hoạt động của hệ vi sinh vật. Quả tiêu được thu hoạch đúng độ chín và chế biến theo từng dòng sản phẩm gồm tiêu xanh, tiêu đen hoặc tiêu trắng nhằm giữ được hàm lượng Piperin, tinh dầu và hương vị đặc trưng của sản phẩm. Việc kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc được triển khai đồng bộ trong vùng chỉ dẫn địa lý để nâng cao giá trị thương hiệu.
Phạm vi địa lý
Khu vực địa lý bao gồm các xã, thị trấn: Tiên Lãnh, Tiên Ngọc, Tiên Hiệp, Thị trấn Tiên Kỳ, Tiên Mỹ, Tiên Phong, Tiên Thọ, Tiên Lập, Tiên Lộc, Tiên An, Tiên Cảnh, Tiên Sơn, Tiên Cẩm, Tiên Hà, Tiên Châu thuộc huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam (tương ứng là xã Lãnh Ngọc, xã Tiên Phước, xã Thạnh Bình, xã Sơn Cẩm Hà thuộc thành phố Đà Nẵng kể từ ngày 01/7/2025) thể hiện cụ thể tại Bản đồ khu vực bảo hộ chỉ dẫn địa lý đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam xác nhận.
Truyền thông nói về sản phẩm hạt tiêu Tiên Phước
Từ đặc sản địa phương đến thương hiệu được bảo hộ: Hành trình của tiêu Tiên Phước: https://vnbusiness.vn/tu-dac-san-dia-phuong-den-thuong-hieu-duoc-bao-ho-hanh-trinh-cua-tieu-tien-phuoc.html
Tiêu Tiên Phước có chỉ dẫn địa lý: https://tuoitre.vn/tieu-tien-phuoc-co-chi-dan-dia-ly-20260524103556156.htm
Đà Nẵng: Đón nhận văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý "Tiên Phước" cho sản phẩm hạt tiêu: https://nhandan.vn/da-nang-don-nhan-van-bang-bao-ho-chi-dan-dia-ly-tien-phuoc-cho-san-pham-hat-tieu-post964437.html
